انار
میوۀ درختی است که درخت آن را درخت انار با نام علمی Punica granatum L. از خانوادۀ Granataceae یا Puniaceae میباشد. کلمۀ لاتین granatum از نام granum به معنی دانه مشتق گردیده و منظور آن بوده که میوه گیاه دارای دانههای متعدد و بیشمار است.
نامهای گیاه:
نام علمی: Punica granatum
فارسی: انار
عربی: رمان
انگلیسی: Punice apple, Pomegranate tree
آلمانی: Granatbaum
فرانسه: Grenadier
ریخت شناسی: مشهور است که انار از ایران برخاسته درختی است که منشأ آن به تفاوت، ایران، بینالنهرین و همچنین نواحی شمال آفریقا ذکر شده، درخت کوچکی است با شاخههای کم تیغدار برگهای آن کاملاً سبز، براق، گل آن به رنگ قرمز اناری دارای تعداد زیادی اتامین (آلت نر) و یک تخمدان که دارای خانههای متعدد میباشد. میوۀ آن کروی شکل، پوست آن ضخیم و قرمز و داخل آن تعداد زیادی دانه سخت است که اطراف هر دانه را پوشش آبدار شیرین یا ترش یا شیرین قرمز رنگ شفاف شیشهای فرا گرفته است. این دانهها و پوشش آبدار اطراف آن، قسمت خوراکی انار را به عنوان میوه تشکیل میدهد؛ ولی از نظر طب سنتی تمام قسمتهای اندام این گیاه مفید و داروئی است. بعضی از نژادهای این درخت گلهای سفید و برخی دیگر نیز دانههای محصور در یک قسمت گوشتدار سفید مایل به صورتی دارند. گلهای درشت انار، عاری از بو و نوش است. از این جهت اصولاً مورد استفاده زنبور عسل قرار نمیگیرد.
اندام داروئی: تمام قسمتهای این گیاه مفید و داروئی است. قسمتهای مورد استفاده درخت انار شامل گل، برگ، پوست شاخههای جوان و ریشه، پوست میوه، شیره میوه (آب انار) و عصاره تغلیظ شدۀ آن است.
دامنۀ انتشار: انار یک گیاه نیمه گرمسیری است که از قدیم در مناطق نیمه گرم ایران میروید. در ایران، در بلوچستان، در مناطق مرکزی اطراف کویر مرکزی، مناطق غربی، شمال ایران به طور وحشی وجود دارد و در اغلب مناطق نیمه گرم ایران نیز به طور پرورشی کاشته میشود. در بینالنهرین، شمال آفریقا، جنوب اروپا و اسپانیا نیز انتشار دارد.
مواد متشکله: از نظر ترکیبات شیمیائی در گزارشی آمده است که از پوست درخت انار الکالوئید، پله تیه رین و ... گرفته میشود و در پوست ریشه آن چهار الکالوئید به نامهای پرودوپله تیه رین، ایزوپله تیه رین، متیل پله تیه رین و مقدار زیادی تانن یافت میشود. در پوست درخت، بتولیک اسید و اوسولیک اسید نیز وجود دارد و در برگهای آن نیز هر دو نوع اسید فوق یافت میشود و در پوست درخت علاوه بر 4 آلکالوئید یافت شده، سه نوع ترکیب اساسی دیگر نیز وجود دارد. قسمتهای مختلف مخصوصاً پوست ریشه و ساقه انار دارای 22 درصد تانن (اسید تانیک) و اسید یونیکوتانیک است. در هر یک صد گرم پولپ قرمز رنگ پرآبی که اطراف دانههای انار را فراگرفته است. در حالت خام، آب، پروتئین، مواد چرب، هیدراتهای کربن، کلسیم، فسفر، آهن، سدیم، پتاسیم، ویتامین، ریبوفلاوین، ویتامین C و نیاسین وجود دارد.
خواص درمانی: از تمام گل، برگ، پوست، ساقههای سبز و جوان پوست ریشه، پوست میوه و دانه و سرانجام عصاره و آب انار استفاده درمانی بعمل میآید. عصاره پوست درخت بعنوان ضد کرم بر ضد تیپ ورم و همچنین بر ضد هایمنولتی دوزیس مؤثر است. عصارۀ آبی اثرش کمتر از عصاره تهیه شده با سرکه میباشد. پوست ریشه آن دارای اثر کرم کشی بر ضد تیناکانینا است. میوه آن دارای مقدار زیادی تانن است. بنابراین بسیار قابض است و جوشانده میوه یا پوست میوۀ آن برای معالجه اسهال و اسهال خونی نافع میباشد. این جوشانده بعنوان مایع شست و شو برای التیام بواسیر و ترشحات سفید مهبل با لکوره آنیز مصرف میشود. در مورد التیام زخم گلو و تهیه غرغره جوشانده پوست میوه انار را توصیه میکند. میوۀ انار ضد سرفه و ملین است. گیاه دارای خاصیت باکتریکشی نیز میباشد. تخم آن مقوی معده و آب انار مقوی قلب و معده و خنککننده است. برگ درخت انار به حالت تازه یا خشک تیزابهای مطبوعی میدهد که در ضعف اعمال معده، کمی اشتها، حالت تهوع، ضعف عمومی، کم خونی بخصوص در دختران جوان، رفع خستگی عمومی بعد از پایان بیماریها، میگرن، اسهال مزمن اثر مفید دارد.
خواص درمانی در پزشکی گذشته: طبق تعداد حکمای طب سنتی به طور کلی تمام میوه انار سرد، تر و قابض است. آب فشرده انار نیز سرد و تر است و کمتر از پوست انار قابض است. پوست انار سرد و خشک و بسیار قابض است. انار ترش رودهها را خراش میدهد. بخصوص اگر ناشتا خورده شود و ممکن است موجب التهاب رودهها شود. گل انار بسیار قابض است و پوست درخت و پوست ریشه بسیار قابضتر از سایر قسمتها میباشد. اگر آب انار شیرین بعد از طعام خورده شود، برای تصفیه خون و تقویت کبد و یرقان و خفقان و سرفه گرم و صاف شدن صدا و رفع حکه و باز شدن رنگ صورت نافع است. مسهل صفرا و مقوی معده است و برای تبهای صفراوی و یرقان و جرب و حکه بسیار مفید است. مضمضمه آب آن برای زخمهای بد دهان نافع است.
اثرات فارماکولوژیکی گیاه: برای دفع کرم کدو، دمکردۀ ریشه انار از سایر قسمتهای آن مؤثرتر است (اثر الکالوئید پله تیه رین). اثر ضد کرم و کرم کشی آن مربوط به وجود الکالوئید ایزوپله تیه رین میباشد.
مــراجع:
1. میرحیدر. ح. معارف گیاهی، جلد 2، 1372: 27.
2. مظفری. و. فرهنگ نامهای ایران: 1375: 443.
3. زرگری. ع. گیاهان داروئی. انتشارات دانشگاه تهران. 1368. جلد دوم: 344.
اخبار ما در سایت شما
صفحه خانگی شما
افزودن به علاقه مندی
دسته بندی کالاها
اسپری ضد آفتاب نیوآ
